Feest bie 't losdoon van het kammenet

Gerrit Kraa (taal van Rijssen)

Erve Klein Vorstelink, doar wont oonze noabers. De va, Derk, (het type "brekt miej 'n bek nit lös") produceert vuurnamelijk gegrom as van nen waakhoond.
Dan he'j Hendriene, zinne vrouwe, een best meanske, froai oonderdöanig. Mear wat wil iej aans, a'j etrouwd zeent met den Derk. Hee was duurgoans al kloar as Hendriene dachen dat het nog geburen mos, zogezegd.
Wieders he-j de ennigste zönne, Dieks, den kö'j wal een eai in het gat kokken. Hee is nog vriejgezel, mear dat kon wal ees rap veraanderen, least mear verdan.
En doar heb iej Willem, de knech, en last but not least Mientje, de dochter van 'n schearenslieper, specialist in de strikken des velds.
Dat Mientjen is nog ees een pertret! Wat een vel.
Wat har dat Mientje doar toch te zeuken op dat Erve Klein Vorstelink, biej den oalen sagrein, en dan dee jachterige Hendriene en den stillen Willem, en Dieks, den zo bleu is as nen bonenpotter?
Ze zengt dat de va dat jonge wich op eskarreld hef op 't Grote Beestenmoark. Doar leup Derk met Dieks, ze wollen ne peenke kopen en toen gung doar verestig dat Mientje met Derk an 't handjeklappen as nen vollearden koopman. Derk wol öar eerst ofjach gewen, mear hee wol toch bitter geane dee peenke hebben en de pries steun um wal an en zo kömmen ze in 't moarkcafé terechte. En loat dat wich non ook nog gewoon nen borrel achteroawer sloan!
Zo kömmen ze an de proat. Dieks woonderden zik oawer de spraakzaamheaid van zin va: duurgoans mos iej um op de tene goan stoan um d'r 'n woord oet te kriegen en non zat-e doar te refelen as een oold wief.
Loat non Triene, de oale dienstmeaid, krek vot esteurd wean duur Derk, zee was versletten en har 'n pleatske ekregen in 't bejoardenhoes. Ze waren dus op zeuk noar ne nieje meid. Op de stea wörren ze het eens, en toen dreunken ze nóg nen borrel. Dieks dreunk Cola, want hee mos temet nog vöaren.
Denzelfden nommedag nog slepten Mientje de tuugkiste noar Erve Klein Vorstelink. De peenke steun al in de weai.
Derk gedreug zich nit heemoas zoas hee aans deer, toen ze an 't vesperen warren, hee probeerden verestig gräpkes te maken; Willem zat skoaplachend achter de koffie, Dieks knipperden wat breanderig met de ogen. Hendriene slobberden de koffie met kloonterig vliej wat oongelukkig noar binnen.
Al 'n volgenden dag har Derk nen kleenkenden ziegerd um zinne dikke hassens te pakken, toen hee op de delle ne te vriejmeudige greppe noar Mientje deer.
"Dat ha'j edach," zea Mientjen, "doar zin ik nit vuur an enömmen en lapt um dat nit wier, dan goa'k sito noar 'n domiej um te vertellen da'j nit allenig vroom zeent mear da'j nog wat aans in de mars hebt." En doar kon Derk startsliepend goan. Hee dreejden wat vrömd de pette roond tusken de vingers en Hendriene, den het tafereel biej de dellendure har ezeen, gung toch nit al te oongelukkig noar de kökken. Derk dreunk den moarn de koffie as nen sik in de braandnettelen.
Mientje köm 's oawnds wal ees biej oons noaberen. Zee refelden met oonze moo oawer de femilies oet het gehuch, zee learden oonze Truida kaantklosken. As ze wier noar 't Klean Vorstelink gung was het net of der nen weendhoos duur de kökken was eweejd. Gen woonder dat oonze Bram 't zwoar te pakken kreeg! As zee wat tegen um zea kreeg-e nen kop as nen toenhamer, viej harren der wal wille an.
Mear (en dat hef de knech, Willem, oons hoarfien verteald), een poar wekke later zat de femilie Klean Vorstelink an 't mirreg-etten.
Derk bleus oaver 'n vollen leppel om de temperatuur wat noar dealten te kriegen.
"Meanske nog an too, wat he'j de pap wier hete, het gehemmelte zol oe nog in braand vlegen," nosterden hee.
"Keump der nog wat van?" vreug Mientje bots an Dieks, den zich pront versleuk en hoostend pap oawer de toafel strulden.
"Kiekt toch oet de döppe, soppert, iej smeart alns oonder," grawwelden Derk. "Seens woenear loat iej oe kommanderen duur ne dienstmeid?"
Dieks bleus nog ees een moal op nen niejen hap pap, kluurden rood en zea "Ikke? Eh." en toen vol-e wier stille.
"Dan zal ik het wal zeggen," zea Miente bedoard. "Viej mut trouwen," zee nikten op Dieks op an, "hee en ikke, het is zo wied. Da'j nit köant zeggen da'j der nit vanof weet." Zee nikten nog 'n moal en maakten 'n tealder löag, dewiel Hendriene zachjes "o, 't is toch nit woar, ach leve tied nog an too, woer mut dat dan toch hèn..." begun te koarmejakken.
Derk skeuf 'n stool knesterend achteroet oaver het fiene streujzaand van de blauwe estrikken, alverdan kreeg-e 'n kop rojer. Hee keek met lellijke glem-eugjes noar Dieks.
"Heb iej doar niks op te zeggen, jan-dul?"
"Ik, eh..."
"As iej mear beseft dat doar niks van in keump. Gen sprake van. Der wordt hier nit etrouwd duur ne dienstmeid met oónzen zönne en zo is dat."
"Mear Derk...," zea Hendriene.
"Stille! Viej goat van toafel."
De pette gung of, der völ ne ofgroondelijke stilte.
Mientje tealden ditmoal 25 seconden.
De pette gung op en Derk was al half oawereane toen Mientje kalm zea: "Zitten! Ik wil dit eerst oetproaten. Dieks, zengt dat het woar is te joa of te nee."
"Ik eh, ik zal nit zeggen dat het nit woar is, eh...."
"En doar is ginne spealde tusken te kriegen," zea Mientje." Het kleunk triumfaal.

En zo köm d'r brulfte..
Ikke met oonze Bram as brulften-neugers op 'n trad en zo kömme viej geregeld steale late én steale dikke thoes. Bram was froai stille, Mientje was um 'n neuze vuurbiej egoan. Sneu, mear affijn.
Doarnoa köm't ophalen van de broed, (de leste wekke har zee wier biej öar va logeerd), het zingen van "zoete lieve Gerritje,", het meuten oonderweg, het spiejen oawer ledder en plaanken duur de noabermöage dee zo zat waren as ne koo, 't oprichen van de eareboage, en zo köm Mientje 's oawnds met de kleedwage as toekomstige vrouwe op erve Klean Vorstelink.
De noaber-vrouwleu waren op etrommeld, zee zollen de broed verwelkommen en dan zol het kammenet lös edoan worden of 'n oetzet wal pico bello was.
Hendriene har zich oet de noad ewoarket um alns terechte te kriegen, het nieje hennekleed vuur 't broedspoar, de versierde broedspiepe, 't nieje linnengood, en 't nieje koarkbook met zilveren slötjes, alns lea d'r spic en span biej.

Doar ha-j de kleedwage!

Mientjen steun non toch wat verleagen biej al dee vrouwleu in de wonkökken. Niejsgierig wör zee begluurd, de nieje bazin van erve Klean Vorstelink. De braandewientjes deden de roondte.
Maar eerst zol 'n oetzet bekekken worden, en non zo-j het beleawen: doar gaf Hendriene 'n slöttel van het kammenet an Mientjen, as teken dat zee in 't vervolg hier 'n dienst oetmaakten en Hendriene was toch een leef meanske, want zee peenkten 'n tröantjen vot met nen tip van 'n skölk en zea: "dat God oe zeagenen mag vuur now en later." De vrouwleu heulden zik verleagen stille. Zukke wöare zeaden ze nit vake, mear het dee der wal too.
Mientje leup noar 't kammenet en grienkten zo wat vuur zik hen.
"Doar geet het hen," zea ze, en doar zweejden de duren wied lös.

Ik kan 't oe vertellen!

Het was énen sitsenkroam. Doar tommelden van alns oet 't kammenet, en wat der in bleef liggen, zat oonder de smiesterige bloodvlakken, alsof der ene net ne henne 'n kop of har ehakt en met het spuitende blood oawer het witte good har esproeid. Of was het ne voarkensbloaze vol blood van nen ulk ewès? Iej konden der van 'n staank nit doeren en Hendriene gaf nen schelderen schreeuw en dee de haande vuur de ogen en stapten een poar passen achtereans, ze köm teuntelend tegen de roonde toafel terechte. De aandere wiewe gungen 't ook gleujnig an en lamenteerden, wat gung 't der of.
Mientje steun doar efkes as 'n standbeeld, met de knökkelen tusken de taande.
En toen begun Hendriene loedweg te jammeren. Mientje gaf öar nen striekerd in het gezichte, zee was zo wit as nen dook en zee reerden as ne rotte in de klem: "Hoold oe stille! Stille zeg ik oe!" En zee dee 'n poar vrömde sprunge, vot noar de delle, de kökkendure plearden daverend too.
De aandere vrouwleu harren Hendriene nog nooit zeen göllen, zee groezelden van dat spierwitte gezichte, van dat boonksen met dat heuwd tegen 'n pos van 't kammenet.
Doar ha'j Dieks en Derk, ze harren bod ekregen van ene van de noabervrouwleu. Of ze wal wussen wat doar in de kökken gängs was. Derk köm en begun slim groezelig te vleuken en te domineren.
Dieks steun met de ogen te knipperen, en keek hulpeloos van 'n enen noar 'n aanderen, het heuwd depe tusken de skoolders. Hee dee efkes 'n moond lös, mear doar köm gen geluud oet.
Het wör ne roare noabrulfte, het fees was dus nit duur egoan.
Völle gespeculeer in de noaberskop. Wee zat doar achter? Derk? Willem? Dieks? De va van Mientje? Mientje zelvers?
Doar köm niks in de skommelwege, dat nit. Was 't vanzelf oawer egoan? Was Mientje "noar de stad" ewès, zoas ze dan zengt?
De dader is degennige den iej as leste zollen verdeanken, aldus het haandbook vuur speurders.
Mear oonze Bram kik de leste tied wier heel aans oet de ogen, dat dut-e.
Wee weet...